AG Eindhoven, bijzondere activiteiten in goed gezelschap

literaire kring

Pramoedya Ananta Toer
Guerrillafamilie

dinsdag 18 feb 2020
Balkonkamer- 19.30 UUR
 

Aanmelden tot 17 februari 23.45 uur


Toegankelijk voor leden
Toegangsprijs: €5,00; leden van Literaire Kring: gratis

Ondergetekende bespreekt in de Literaire Kring het boek ‘Guerrillafamilie’ van de Indonesische schrijver Pramoedya Ananta Toer, die veertien jaar onder diverse regimes in de gevangenis doorbracht. Lange tijd was zijn werk verboden maar het werd - illegaal - gretig gelezen. ‘Guerrillafamilie’ werd in Nederlandse gevangenschap geschreven, ten tijde van de bevrijdingsoorlog, dekolonisatie-oorlog, politionele acties. Hoe wil je het noemen?

In ‘De laatste eeuw van Indië’ schrijft socioloog Jacques van Doorn dat bijna een kwart miljoen Nederlanders zijn geboren in Indonesië/Indië, of ten minste één ouder hebben die uit dat land afkomstig is. Tel daarbij op de 100.000 Nederlandse dienstplichtigen die in Indië dienden tussen 1946 en 1950 en het is duidelijk waarom Indië vast verankerd zal blijven in ons collectieve geheugen. De stroom van verhalen zal nog lang doorgaan.

Drie Indië-veteranen uit mijn directe omgeving waren inspiratiebron voor de inleiding op deze avond. Allereerst natuurlijk mijn zwager Van Doorn (een van de Indië-dienstplichtigen). Hij bleef met Indonesië bezig tot letterlijk op zijn sterfbed. Vervolgens een goede vriend die al in 1945 naar Java werd uitgezonden om (vooral voor de Indonesische zaak, vond hijzelf) de telefonie weer op gang te krijgen, te midden van de stadsguerrilla's die Toer beschrijft in zijn novelle ‘Wraak. De derde is Frans Otten (president-directeur van Philips van 1939-1961) die zich intensief met ‘Indië’ heeft bemoeid, voortvarend en omstreden. Zijn verhaal toont de diepe verdeeldheid tussen de Indonesiërs, die al pijnlijk duidelijk werd voor de soevereiniteitsoverdracht.

Hun Nederlandse kijk zal worden afgezet tegen Toers ‘Verbeelding van Indonesië’, zoals de titel luidt van zijn door Andries Teeuw geschreven biografie.

Toer kende de grote politiek, maar schreef er zelden over. Zijn romans verbeelden wat de mensen ‘benedenstrooms’ ondervonden, zoals hij dat uitdrukte. Zijn beschrijvingen zijn steeds een pleidooi voor menselijkheid en een aanklacht tegen geweld en machtsmisbruik.

Paul de Leeuw