AG Eindhoven, bijzondere activiteiten in goed gezelschap

Filosofielezing

PAUL VAN DER VELDE
Boeddhisme en de westerse esoterie

donderdag 14 MAART 2019
Meerlezaal - 20.00 uur
 

AG-leden: gratis
Niet-leden: €10,00

Over de lezing

'Hoe Aziatisch is het westers boeddhisme?'
In het westen is het boeddhisme tegenwoordig zeer populair. Begrippen als 'karma' zijn doorgedrongen tot het alledaagse taalgebruik en als iemand wordt gevraagd hoe het gaat kan er zelfs een antwoord komen als 'helemaal zen'. Mensen begrijpen dan wat er wordt bedoeld. Boeddhisme wordt geassocieerd met goede smaak, met gezondheid met bewust leven, met een verantwoorde manier van omgaan met de wereld. Het beeld dat men in het algemeen heeft van het boeddhisme is dan ook doorgaans positief. Opmerkelijk is ook dat boeddhisme vaak niet als een religie wordt gezien, maar als een filosofie, een manier van leven of een spiritualiteit. Hier komt nog eens bij dat boeddhisme door velen wordt gezien als een 'wetenschappelijke' religie of spiritualiteit, wat dat dan ook precies moge impliceren. Deze omschrijvingen blijken in praktijk meer te zeggen over de moderne westerse mens en zijn of haar behoeften dan dat ze eigenlijk iets zeggen over het boeddhisme van Azië. Maar het boeddhisme lijkt zich erg goed te lenen juist voor deze behoeften en toont ook vaak een bereidheid op deze kwesties in te gaan.

Westers boeddhisme is in de loop van de 20e eeuw een heel eigen richting van boeddhisme geworden. Deze richting heeft vaak meer gemeenschappelijk met de westerse esoterie dan met Azië. De beeldvorming van het boeddhisme draagt nogal sterk de reflectie van bewegingen als de Theosofie die in 1875 in Amerika is opgericht. Opmerkelijk is ook dat heel veel mensen de roman Siddhartha van Herman Hesse met het verhaal van de Boeddha associëren terwijl de roman daar eigenlijk heel weinig mee van doen heeft. Het verhaal laat zich wel lezen als een geschrift dat past in de westerse esoterie. In deze lezing gaan we daarnaar kijken. Hoe Aziatisch is het moderne boeddhisme dat we hier kennen en hoe heeft de moderne esoterie - die zelf vaak de claim legt eeuwenoud te zijn - aan deze beeldvorming bijgedragen? Zegt het iets over de behoeften van de moderne westerse mens?

Over de spreker

Paul van der Velde (Someren,1959) studeerde Indiase Talen en Culturen in Utrecht en Leiden. Hij promoveerde op een studie naar middeleeuws Hindi en de devotie rond de god Krishna. Tegenwoordig doceert hij Aziatische religies en de talen Hindi en Sanskriet aan de Radboud Universiteit Nijmegen aan de faculteit voor Filosofie, Theologie en Religiestudies. Hij publiceert geregeld over Aziatische religies en culturen. Recente boeken: De Boeddha in het tuincentrum en andere populaire beelden van het boeddhisme (2013), Meinema, Zoetermeer; De Oude Boeddha in een Nieuwe Wereld (2015), Vantilt, Nijmegen; Sundarikatha (2016), Damon, Budel.