AG Eindhoven, bijzondere activiteiten in goed gezelschap

literaire kring

MARTIN WALSER ( Wasserburg am Bodensee, 1927)

'Ein springender Brunnen' ( 1998)

7 december 2021, 14.30 uur,
Mogelijkheid lunch vooraf, vanaf 13.00 uur

Coronamaatregelen
In verband met de veiligheid is er alleen toegang na het tonen van de Covid QR-code en beperken we de zaalcapaciteit, zodat u 1,5 meter afstand kunt bewaren.

Kijk ook hier voor de coronarichtlijnen van het AG.

Inleiding door Lo Tigchelaar ( AG-lid):

De belangrijkste nog levende Duitse vooroorlogse auteur vertelt over zijn kinderjaren. Johann groeit op in het dorpse café-restaurant van zijn voorouders, waar hij de crisisjaren en de zegetocht van de nazi’s van zeer nabij meemaakt. Zijn amoureuze toenadering tot het circusmeisje Anita is heftig, maar wordt uiteindelijk niet beantwoord. Johann ontdekt muziek en literatuur, vecht aan het front en keert na de oorlog naar huis terug.

Is dit een zelfportret van Martin Walser? De Hij-vorm schept afstand tussen schrijver en Johann. Het boek schetst de tijdgeest en liefde voor het vaderland. Of eigenlijk voor streek, dorp en gezinstradities die geborgenheid verschaffen. ‘Gemeinschaft’ in de ware zin.

De tekst doet wat de titel belooft. Het borrelt: verrassend taalgebruik, nieuwe woorden, herinneringen, gebeurtenissen: één associatieve keten in een ‘woordenboom' samengevoegd. En een zoektocht naar het kenmerkende van deze levensfase. Een chaotische chronologie van belevenissen.

De roman is een liefdesverklaring aan de ‘Heimat’, zonder welke de mens een brokje ellende lijkt, een blad in de wind, aangeschoten wild… De tijd gaat voorbij als ritme van feesten en jaargetijden. Berlijn is buitenland, de radiotoespraken van de Nationaal Socialisten klinken vreemd. Opmerkelijk genoeg wekt de ‘Anschluss’ van Oostenrijk wel de aandacht van de doorsnee bevolking, evenals het Horst-Wessellied. Het nieuwe jargon beschouwt Johann als een overval waarvan hij het liefst afstand neemt. Frontervaringen winnen het tijdelijk van zijn leergierigheid, ondanks het sneuvelen van broer Josef. De klerenkast van vader staat symbool voor Johanns romantische hang naar uniformen.

Rode draden en motieven:

  • Accepteren - of afwijzen - van regiem en cultuur.
  • ‘Die Eintritt der Mutter in die Partei’ (titel van het eerste hoofdstuk): Veroordeling van aanhangers en meelopers, of juist begrip.
  • Daders en slachtoffers, herinneren en/of herdenken.

Over de woorden die ons ten dienste staan in de discussie over deze dilemma’s kunnen we gemakkelijk struikelen.

 


Deel deze pagina op uw sociale media