AG Eindhoven, bijzondere activiteiten in goed gezelschap

Filosofiegroep: Pieter Lemmens

PIETER LEMMENS
Opnieuw aarden in het Antropoceen

Code: PL

Kosten voor deelname:
AG-leden en studenten met collegekaart: € 80,
Niet-leden: € 180

Maandagavond, 20.00 uur, Balkonkamer
Data in 2020: 21/9, 19/10, 16/11, 21/12
Data in 2021: 18/1, 22/2, 15/3, 19/4, 17/5 , 21/6 (reserve)

Opzet: studiegroep, maximaal 11 deelnemers
Klimaatdeskundigen, milieu wetenschappers en zogenaamde peak-oil denkers voorspellen dat de mensheid bezig is om een fase in haar geschiedenis te betreden die gekenmerkt wordt door grote veranderingen in de biosfeer, het globale ecologische systeem dat tot voor kort zonder veel problemen fungeerde als robuuste basis voor de menselijke beschaving. Drie van die veranderingen, waarvan wij nu reeds de effecten zien, zijn de opwarming van de aarde, de afname van biodiversiteit en de grootschalige vernietiging van ecosystemen.
De destructieve impact van de mens op zijn planetaire life support system is intussen zo groot dat geologen en aardsysteem-wetenschappers enige tijd geleden hebben gesuggereerd dat we van een nieuw geologisch tijdperk moeten spreken, het ‘Antropoceen’, waarin de mens de belangrijkste geologische (f)actor is geworden, met een grotere impact dan die van alle natuurlijke factoren bij elkaar. Maar Antropoceen staat ook voor een steeds actievere, onstabielere en mens-onvriendelijkere planeet.
De hypothese van het Antropoceen mag dan nu nog omstreden zijn, zeker is dat we heel anders met onze planeet moeten leren omgaan, wil ze voor ons en voor alle andere soorten leefbaar blijven. In dat opzicht kunnen we het zien als een soort van ‘alarm call’ die ons waarschuwt dat we onze manier van leven en wijze van omgaan met de natuur radicaal moeten veranderen.
Betekent het Antropoceen het einde van de moderniteit of moeten we juist zoeken naar een nieuw modernisme zoals de eco-modernisten stellen? Wat houdt het in om op een aarde te leven waarop we voor onze overleving steeds meer op onszelf zijn aangewezen? Moeten we radicaal afstand doen van of moeten we juist op zoek naar een - geheel nieuw soort - antropocentrisme? Deze en andere vragen, de consequenties van het Antropoceen voor de menselijke conditie, zullen we aan de hand van twee recente filosofische studies bestuderen.

Literatuur:
Clive Hamilton: De provocerende aarde. Over het lot van de mens in het Antropoceen, Uitgeverij Klement (2018), paperback, € 21,99
David Wood: Deep Time. Dark Times. On being geologically human, Fordham University Press (2018), paperback, € 19,99

Pieter Lemmens doceert Filosofie en Ethiek aan het Institute for Society (ISiS) aan de Faculteit der Natuurwetenschappen (FNWI) van de Radboud Universiteit, Nijmegen.