AG Eindhoven, bijzondere activiteiten in goed gezelschap

Filosofiegroep: Pieter Lemmens

PIETER LEMMENS
Hyperobjecten. De Unheimliche
Ecofilosofie van Timothy Morton


Code: PL


Kosten voor deelname:
AG-leden en studenten met collegekaart: € 85
Niet-leden: € 185

Maandagavond, 20.00 uur, Balkonkamer
Data in 2021: 20/9, 18/10, 15/11, 20/12
Data in 2022: 17/1, 21/2, 21/3, 18/4, 16/5 , 21/6 (reserve)

Opzet: studiegroep
We zullen ons verdiepen in het werk van de Brits-Amerikaanse denker Timothy Morton, (1968) die in 2017 door The Guardian werd uitgeroepen tot ‘filosoof-profeet van het Antropoceen’.

Mortons visie op het Antropoceen is hoogst onorthodox en wordt gedreven door een geheel nieuwe denkwijze, de zogeheten ‘object-georiënteerde ontologie (OOO), een vorm van filosoferen die kritisch voortbouwt op de fenomenologie maar afscheid neemt van het antropocentrisme en het zogenaamde ‘correlationisme’ daarvan, dat wil zeggen van het privilege van de mens als kennend subject en van de gedachte dat we slechts toegang hebben tot de correlatie tussen denken en zijn oftewel tussen subject en object. De OOO gaat er nadrukkelijk van uit dat objecten bestaan onafhankelijk van het menselijk kennen en dat hun ontologische status niet wordt uitgeput door de relatie met de mens of andere objecten.

Mortons OOO-gebaseerde ecofilosofie stelt dat ecologisch denken op de eerste plaats betekent het erkennen van de fundamentele en onontwarbare onderlinge verwevenheid van de dingen oftewel de idee dat alles met alles samenhangt. Dat betekent bovenal dat er niet zoiets bestaat als ‘de Natuur’ (hoofdletter N). Aanvaarden daarvan is absolute voorwaarde om te komen tot een minder destructieve ecologische leefwijze. 

Het boek waarmee we Mortons denken gaan verkennen, is wellicht zijn meest fundamentele werk. Hierin ontvouwt hij zijn theorie van de hyperobjecten, gigantische objecten die op een massieve wijze verdeeld zijn over tijd en ruimte in verhouding tot de mens en die zeer merkwaardige eigenschappen hebben zoals viscositeit, nonlocaliteit en interobjectiviteit, objecten zoals de biosfeer, de evolutie, het klimaat, de menselijke soort en de totale hoeveelheid plastic in de oceanen; typisch objecten dus waarmee we in het Antropoceen alom geconfronteerd worden.

We zullen met Morton vooral ingaan op de implicaties van het leven met en in de hyperobjecten van het Antropoceen en welke rol zijn nieuwe visie op de dingen daarbij kan spelen.

Literatuur:
Timothy Morton: Hyperobjects. Philosophy and Ecology after the End of the World, University of Minnesota Press, 2013, ISBN 9780816689231, (€ 22,29).

Pieter Lemmens doceert Filosofie en Ethiek aan het Institute for Society (ISiS) aan de Faculteit der Natuurwetenschappen (FNWI) van de Radboud Universiteit, Nijmegen.