AG Eindhoven, bijzondere activiteiten in goed gezelschap

Filosofiegroep: Pouwel Slurink

POUWEL SLURINK
De evolutie van goed en kwaad

Code: PS


Kosten voor deelname:
AG-leden en studenten met collegekaart: € 85
Niet-leden: € 185

Woensdagavond, 20.00 uur, Balkonkamer
In 2021: 8/9, 13/10, 10/11, 8/12
In 2022: 12/1, 9/2, 9/3, 13/4, 11/5, 8/6 (reserve)

Opzet: studiegroep
Waarom deugen niet alle mensen? En waar komen goed en kwaad eigenlijk vandaan? In de oudheid zag men goed en kwaad als deel van de wereld. Op de familie van Oedipus ruste een vloek: dat verklaarde zijn ellende. Plato en de kerkvaders geloofden echter in een rechtvaardige wereld. Het Christendom legde nadruk op vrijheid: In principe zou de vrije wil het kwaad de wereld in gebracht kunnen hebben en die er ook weer uit kunnen halen -  ware het niet dat de erfzonde toch een flinke hoeveelheid goddelijke genade vereist. Darwin noteerde echter in 1838 dat de duivel in de vorm van een baviaan onze voorvader is. Aanleg lijkt toch een rol te spelen, het kwaad lijkt toch deel van het systeem.

Maar waar komt het goede vandaan? Mensen lijken al twee miljoen jaar afhankelijk van samenwerking (‘goed’) - maar maken er ook al heel lang misbruik van (‘slecht’). Maar hoe verklaart dat het geknaag van ons geweten? En wat zegt dat over de vrije wil, die in de Christelijke periode toch vooral gezien werd als een vermogen je natuur te overstijgen?

Het boekje van Hamer laat zien dat het begrip vrijheid ook in een seculiere samenleving nog steeds een (mogelijk misleidende) rol speelt in het denken over rechtvaardigheid. 

Het boek van de apenonderzoeker Wrangham sluit nauw aan bij sommige ideeën van Darwin. Volgens Wrangham is onze zachtaardigheid op een vreemde manier verbonden met gewelddadigheid: wij hebben met geweld het gewelddadige in onszelf proberen uit te roeien. Klopt zijn model?

Literatuur
Jurriën Hamer, Waarom schurken pech hebben en helden geluk. Een nieuwe filosofie van de vrije wil, De Bezige Bij (2021, verschijnt half juni), ISBN9789403120119, € 20,99.
Richard Wrangham, De Goedheidsparadox, Hollands Diep (2021), ISBN 9789048859191, €23,99.

Pouwel Slurink studeerde in 1988 af met de scriptie Natuurlijke selectie en de tragiek van de menselijke idealen (Delft, 1989). Sindsdien bleef hij met evolutie en filosofie bezig, o.a. bij zijn promotieonderzoek in Nijmegen en als docent en auteur.