AG Eindhoven, bijzondere activiteiten in goed gezelschap

Filosofiegroep: Bert Rajh

BERT RAJH
Van bacterie naar
Bach en terug:
de evolutie van de geest


Code: BR

Kosten voor deelname:
AG-leden en studenten met collegekaart: € 85
Niet-leden: € 185

Maandag, 20.00 uur, Balkonkamer
In 2021: 11/10, 8/11, 13/12
In 2021: 10/1, 14/2, 14/3, 11/4, 9/5, 13/6 (reserve)

Opzet: Zelfsturende studiegroep

In eerdere boeken heeft Dennett de grote thema’s niet geschuwd: Bewustzijn, Vrije wil, Darwins revolutionaire idee, Religie, Kunstmatige intelligentie (KI).

Zijn laatste boek is een indrukwekkende poging tot synthese. Vertrekpunt is Darwins inzicht dat al het ontwerp in de biosfeer het resultaat is van blinde, begripsloze en doelloze natuurlijke-selectie processen. Biologische Evolutie van eenvoudig naar complex, zonder dat er een ontwerper in het spel is. In dat proces van natuurlijke selectie blijkt ‘competentie zonder begrip’ c.q. ‘vaardigheid zonder bewustzijn’ een dominant verschijnsel te zijn.

Met taal en menselijk bewustzijn is er ‘begrip’ in de wereld gekomen en ontstond er een geheel nieuwe vorm van ontwerp. Niet langzaam en bottom-up, maar snel en top-down en volgens plan. Niet volgens darwinistische principes maar dankzij Culturele Evolutie, die verloopt via overdraagbare informatie-elementen, door Dennett memen genoemd.

Bach was zo’n top-down ontwerper. Maar in het boek gaat meer aandacht uit naar Alan Turing, de uitvinder van de computer. Qua contra-intuïtief denken vergelijkbaar met Darwin. In lijn met eerdergenoemde ‘competentie zonder begrip’  liet Turing zien dat een perfecte rekenmachine niet hoeft te weten wat rekenen is. Alle virtuositeit en begrip ter wereld komt uiteindelijk voort uit begripsloze competenties, die zich in de loop der tijd hebben opgehoopt tot steeds competentere – en daardoor ‘begrijpende’ – systemen. Darwin heeft de evolutie door natuurlijke selectie ontdekt, Turing heeft (het ontwerp van) de computer uitgevonden.

Machinaal lerende systemen (KI) zullen menselijke cognitieve systemen met zekerheid gaan overtreffen. Zonder daarmee overigens te  beschikken over de ruime mogelijkheid tot perspectiefwisseling, die de mens kenmerkt. Dennett relativeert het gevaar dat machines die intelligenter zijn dan wij, ons leven zullen gaan beheersen. Wel waarschuwt hij voor de overschatting van het begripsvermogen van de meest recente, geavanceerde denkgereedschappen. En dat we in een te vroeg stadium bevoegdheden aan hen afstaan, die hun competenties te boven gaan.

Literatuur
Daniel Dennett:  Van bacterie naar Bach en terug: de evolutie van de geest, Atlas Contact (2017), ISBN 9789045025827, € 20,00

Bert Rajh, gepromoveerd (Organische Chemie, TU Aken), was van 1980-1990 docent Chemische Technologie aan de HTS, Eindhoven en van 1990-2010 in uiteenlopende leidinggevende functies verbonden aan Fontys Hogescholen.