Filosofiegroep Daan F. Oostveen

Daan F. Oostveen: Het Cyborg Manifest: een feministische filosofie voor de 21e eeuw

Code DO, Studiegroep, filosofie kennisniveau ervaren, maximaal 14 deelnemers
Dinsdagavonden, 18.00 uur
2026: 15 sep, 27 okt, 17 nov, 15 dec
2027: 19 jan, 16 feb, 16 mrt, 20 apr, 18 mei, 15 jun (reserve)
Kosten voor deelname: € 115,00 voor AG-leden, € 215,00 voor niet-leden

Dit jaar bespreken we de klassieker Een Cyborg Manifest van de Amerikaanse filosofe Donna  Haraway. Haraway ontving vorig jaar de Erasmusprijs uit handen van Koning Willem Alexander, een duidelijke erkenning van de grote invloed van haar werk en reden voor het AG om deze tekst eens grondig te lezen. Een Cyborg Manifest is een korte, maar geen makkelijke tekst. Het taalgebruik van Haraway is vaak uitdagend en de ideeën die ze ontwikkelde waren in de jaren ’80 al zeer vooruitstrevend, maar zijn dit vandaag eigenlijk nog steeds. Het is misschien zelfs een tekst die nu pas echt goed gelezen kan worden.

Haraway levert in haar tekstkritiek op het identiteitsdenken in de filosofie en in het feminisme. Ze pleit er vanuit feministisch perspectief voor om de dualistische tegenstellingen die het  denken determineren te deconstrueren. Ze blijft daarin echter niet steken in het sociaal constructivisme van denkers zoals Judith Butler en Jacques Derrida. Ze stelt dat we moeten kijken naar de materiële structuren waarin dit soort ideële tegenstellingen ingebed worden. Ze poneert  het idee dat we het idee van menselijke genders moeten ontstijgen en in plaats daarvan  moeten transformeren in cyborgs: hybride wezens van mens en machine. Deze hybride wezens zijn eveneens nauw verbonden met de ecologische omgeving. Haraways Een Cyborg Manifest is daarmee zijn tijd ver vooruit: het voorziet de alomtegenwoordige aanwezigheid van technologie in onze leefwereld, en ook de ecologisch precaire situatie waarin we ons bevinden. Feminisme voor gevorderden.

Hoewel deze leesgroep geen specifieke voorkennis vereist, is het belangrijk om te beseffen dat het geen makkelijke tekst is, en dat eerdere kennismaking met hedendaagse continentale filosofie of feministische theorie wel aanbevolen is om de te lezen tekst goed te kunnen duiden. De begeleider zal hierin een grondige gids proberen te zijn.

Literatuur: Haraway, Donna (2021), Een Cyborg Manifest: Wetenschap, technologie en socialistisch feminisme aan het eind van de twintigste eeuw, vertaald door Karin Spaink, ISVW Uitgevers,
ISBN: 9789083121512.

Daan F. Oostveen is Universitair Docent Filosofie van de Religie aan de Universiteit voor Humanistiek. Hij studeerde wijsbegeerte aan de Universiteit Gent en promoveerde aan de Vrije Universiteit Amsterdam met een proefschrift over multiple religious belonging. Daan werkte jarenlang samen met Ulrich Libbrecht tot diens overlijden in 2017. Hij verbleef aan de Renmin Universiteit in Beijing en aan de National Taiwan University in Taipei voor studie van religieuze diversiteit en boeddhisme.