Paul Hilbers: Afbraak internationale organisaties bedreigt vrede en welvaart
“Het is voor de wereld echt van groot belang dat we met zijn allen proberen dat multilaterale systeem zoveel mogelijk in stand te houden.” Hilbers, die zowel bij het Internationaal Monetair Fonds (IMF) als bij De Nederlandse Bank diverse functies bekleedde, kan het belang van die en andere internationale organisaties niet genoeg benadrukken.
De oliecrisis van 1973 en de internationale financiële crisis van 2008 hadden volgens Hilbers voor de wereld net zulke dramatische gevolgen kunnen hebben als de beurskrach van 1929. Dat het in beide gevallen uiteindelijk minder dramatisch afliep, is geen geluk, maar te danken aan het ingrijpen van internationale organisaties als het IMF en de Wereldbank, organisaties die in 1944, nog tijdens de Tweede Wereldoorlog, in het Mt. Washington Hotel in het Amerikaanse Bretton Woods werden opgericht. “Het was het raamwerk dat daar destijds is opgetuigd dat ervoor zorgde dat we redelijk snel uit zulke crises zijn gekomen’, aldus Hilbers.
Het is achteraf moeilijk voor te stellen dat op een moment dat de wereld volop in oorlog was, zowel in Azië als in Europa, vertegenwoordigers van vierenveertig landen, waaronder de Nederlandse regering in ballingschap, in de VS bijeen kwamen om te onderhandelen over een nieuw stelsel voor een internationale financiële orde. Een van de drijvende krachten daarachter was de Britse econoom John Maynard Keynes, die een stevige rol voor overheden in tijden van economische crisis bepleitte en die al in 1919 gewaarschuwd had voor de desastreuse gevolgen van het Vredesverdrag van Versailles. Een herhaling daarvan moest in ieder geval vermeden worden, was de consensus.
Bretton Woods was ook de plek waar Groot-Brittannië definitief zijn positie als belangrijkste economische wereldmacht moest overdragen aan de VS. Niet alleen werd de dollar de enige munt die nog gekoppeld was aan de goudstandaard en waaraan de waarde van alle andere munten gekoppeld werd. Ook kreeg de VS verreweg de belangrijkste positie in deze twee en in later opgerichte internationale organisaties.
In de loop van de decennia is er altijd kritiek op het IMF en de Wereldbank geweest. “Maar je weet niet wat je hebt tot het voorbij is”, aldus Hilbers. De paraplu die die organisaties vormen en die ervoor zorgt dat landen volledig niet ten onder gaan in tijden van economische en financiële crisis, met alle gevolgen van voor de wereldeconomie, heeft door de acties van Trump een behoorlijke deuk gekregen. “Amerika heeft de macht, maar neemt de verantwoordelijkheid niet meer. De wereld staat in brand, politiek, economisch, het klimaat, maar de brandweerman doet het op dit moment niet meer.”
Juist daarom is het van enorm belang om de internationale organisaties ondanks Amerika’s tegenwerking zo sterk mogelijk te houden, aldus Hilbers. En voor Nederland en voor andere Europese landen betekent dat meer dan ooit ook dat de EU van groeiend belang is. “Als land alleen kunnen we het niet aan met machten als Amerika, Rusland en China tegenover ons”, aldus Hilbers.